Hoe heeft het zover kunnen komen dat Nederlandse bioboeren hun bedrijf zouden moeten sluiten?

Achtergrond

Rond (dus ook al ver voor) de afschaffing van de melkquotering op 1 april 2015 is er een wedloop ontstaan onder de Nederlandse (gangbare) melkveehouders. Een wedloop om meer koeien te houden om vervolgens meer melk te kunnen leveren. Velen hebben dit gedaan zonder aankoop van land.

De voeding voor al deze extra koeien wordt hierdoor meer van elders gehaald (veelal krachtvoer) en de mest wordt maximaal over het land verdeeld en zo nodig afgevoerd. Aangezien deze afvoer duur is, werkt dit fraude in de hand.

Maar er is meer aan de hand. Een Europese boer mag niet meer mest op z’n land kwijt dan (omgerekend) 170 kg N (stikstof) per hectare. De Nederlandse gangbare boer mag hier overheen tot 250 kg N per hectare, alvorens hij mest moet laten afvoeren van zijn bedrijf. Deze extra mestplaatsingsruimte noemt men derogatie. De beschikking derogatie wordt verleend door de EU (Brussel). Hier zijn echter wel voorwaarden aan verbonden. Namelijk dat Nederland het grondwater niet mag vervuilen en dat de totale productie aan mest (uitgedrukt in fosfaat) van de totale Nederlandse melkveehouderij niet over een bepaalde grens heen mag gaan. Het fosfaatplafond.

Dit is echter wel gebeurd in de jaren 2015 en 2016 , waardoor er een gerede kans ontstond dat Europa de derogatiebeschikking in zou trekken als dit nogmaals een jaar zou gaan gebeuren. Het ministerie van LNV heeft daarom in 2017 aan de noodrem getrokken, om d.m.v. het fosfaatreductieplan (2017) en de fosfaatwet (per 2018) de productie van mest terug te brengen onder het plafond en hiermee de derogatie veilig te stellen.

 

Biologische melkveehouderij

In de biologische melkveehouderij heeft men zich te houden aan de Europese biologische verordening, waarin staat dat naast bijvoorbeeld het niet mogen gebruiken van kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen, er op een hectare biologische grond niet meer mest mag worden gebruikt dan de (omgerekende) 170 kg N.

In de praktijk komt het er op neer dat een biologische melkveehouder ruim onder deze norm vee houdt. Er wordt op deze wijze ook minimaal voer van elders gehaald, zodat er feitelijk een ideale kringloop ontstaat met minimale verliezen.

De ruimte die ontstaat tussen de hoeveelheid koeien geproduceerde mest en de 170 kg N (ook wel latente ruimte genoemd) wordt feitelijk door natuurlijke omstandigheden bepaald. Deze ruimte kan hierdoor het ene jaar veel groter zijn dan het andere jaar. Mocht een biologische melkveehouder door omstandigheden over de grens van 170 kg N gaan, moet hij de te veel geproduceerde mest verplicht afvoeren. Deze afvoer van mest moet dan op biologische grond worden afgezet. Dit is een verplichting, maar ook niet meer dan logisch aangezien er een mesttekort is binnen de biologische landbouw.

 

Het probleem

De biologische melkveehouderij, met een eigen melk en mestmarkt (beide een tekort) maakt dus helemaal geen gebruik van de derogatie beschikking (dit mag niet eens volgens de Europese biologische verordening). Maar wordt nu wel door de Nederlandse overheid afgerekend op de voorwaarden die aan de derogatie beschikking zijn gesteld.

Hierdoor moeten ook biologische melkveehouders zich houden aan de regels zoals die in het fosfaatreductieplan en de fosfaatwet zijn gesteld. Een referentiedatum van 2 juli 2015 vormt hierbij de basis. Het aantal koeien en jongvee wat op deze datum op het bedrijf aanwezig was, is bepalend voor de hoeveelheid dieren die nu nog mag worden gehouden.

Terwijl de gangbare melkveehouders hun derogatie nog steeds kunnen blijven benutten en door het nog meer houden van koeien per hectare feitelijk de veroorzakers van het probleem zijn, is bij de biologische melkveehouderij zelfs hun (noodzakelijke) latente ruimte afgepakt. Deze latente ruimte kan voor een individueel biologisch bedrijf (bepaald op de referentiedatum) ontzettend verschillend uitpakken, naargelang de eigen (natuurlijke) specifieke bedrijfsomstandigheden op die ene dag.

Alle biologische melkveehouders worden hierdoor geraakt. De één meer dan de andere. Maar voor tientallen biologische melkveehouders betekent de fosfaatwet het einde van het bedrijf. Oftewel voor bijna 1 op de 20 biologische melkveehouders wacht faillissement. Compleet buiten eigen schuld om en ten gunste van de gangbare intensieve melkveehouderij, worden hierdoor goedwillende biologische boeren de nek om gedraaid. Biologische boeren die er juist bewust voor gekozen hebben niet aan de gangbare wedloop mee te doen, maar lang of kort geleden er voor gekozen hebben het roer radicaal om te gooien naar een natuur- en milieuvriendelijke biologische bedrijfsvoering.

 

Nog meer onrecht

Het eventueel meer koeien mogen houden dan het aantal (fosfaat) rechten wat een melkveehouder is toebedeeld kan d.m.v. aankoop van fosfaatrechten worden gerealiseerd. Echter deze fosfaatrechten zijn ontzettend duur, alles meegerekend wel € 10.000,00 per koe. Aangezien een extensieve biologische koe minder melk produceert, is dit voor een biologische boer niet terug te verdienen/ te financieren. Door een ingewikkelde staffeling binnen de fosfaatwet wordt dit nog eens versterkt. Een intensieve boer (veel liters melk per koe) mag voor hetzelfde fosfaatrecht een kwart meer liters melk aan de fabriek leveren dan een extensieve biologische melkveehouder.

Hierbij kun je zien, dat de fosfaatwet zowel in doel als in uitwerking enkel gemaakt is voor de gangbare intensieve melkveehouderij.

De biologische landbouw (als best practice) wordt hierbij in Nederland ontzettend hard en onterecht geraakt:

  • Op individueel bedrijfsniveau, waarbij vele bedrijven ook nog torenhoge boetes zijn opgelegd.
  • Voor de totale Nederlandse biologische melkveehouderijsector, waarbij door de enorme kostenverhogende werking de concurrentiepositie binnen Europa enorm is verslechterd.
  • Maar ook nog eens op de totale biologische landbouw. Er was in de biologische landbouw al een mesttekort. Dit tekort is door de fosfaatwet alleen maar verder toegenomen. Hierdoor wordt dus zelfs de biologische akkerbouw geraakt door de fosfaatwet.

 

Voor meer achtergrondinformatie zie ook: www.sosbioboeren.nl

Comments are closed.